Tarihi Evde Saklı Kadın

Durup durup kurcaladığım bir müzayede sitesinde “evlerin önünde duran insanlar, balkonda oturan kadınlar” ve “merdivene dizilmiş çocuklar “gibi fotoğraf sınıflamaları vardı. Bu fotoğrafı, işte bu yüzlercesi arasında buldum. İlk bakışta bir ev fotoğrafı bu, zaten başlıkta böyle. Daha dikkatle bakınca karşı evin penceresinden görünen kadına çevrilmiş bir çift gözü ayırt ediyor insan. Hatta sanki pencere pervazından hafif içeriye çekilmiş biri bu, fark edilmesin diye mi? Kamerayı sabitlemiş belki bir yere?

Fotoğrafla ilgili tüm açıklama şundan ibaret: Tarih aralığı 1900-1949, Tarihi Ev Konulu Görünüş Fotoğraf.

Uzaktan görünen deniz ve hemen ardındaki kara parçası: Burası Boğaz mı? Ağaç dallarında çiçek, yaprak yok, ama pencereler açık: Sonbahar?

Bir bana öyle gelmiyor değil mi, olağanüstü güzel bir fotoğraf bu.

Kaynak (sayfanın altında fotoğrafı görebilirsiniz, lakin satışın kapandığını söyleyecek size site, zira ben aldım fotoğrafı, şimdi masamda duruyor)

Köprüde

1931 yılında Akşam gazetesi muhabiri sokaklarda fotoğraf çekiyor. “Günün görseli” yapacaklar. Temaları köprüden geçen insanlar belki, ya da öyle denk geldi. Fotoğraflardan birini seçmişler yayın için: İhtiyar bir kadın bohçasının üstünde güneşe karşı dinlenirken. Köprüde her sınıftan insana rastlamak imkânı var. Köprü İstanbul’un en dikkate değer yerlerden biri.

Fotoğrafı 25 Nisan tarihli sayıda yayınlamışlar.

Dinlenen ihtiyar kadın herhalde farkında bile değil o an fotoğrafının çekildiğinin. Bohça da büyük, hava da ısınmış olsa gerek, neredeyse Mayıs’a gelmiş İstanbul. Yere bakarak, dalmış gitmiş.


5Harfliler

Tarlalarda

Bu fotoğraf, Sırrı Erinç ve Necdet Tunçbilek tarafından Türkiye’nin zırai bölgeleri üzerine, 1952’de yazılmış  bir makalede yer alıyordu.

Makale boyunca ekili, dikili, çorak, kurak muhtelif arazilerin fotoğrafları var, arada bir de bu.

Çekildiği yer belirtilmemiş ama alt yazısında ”Tipik bir harman aleti. Türkiye’de, tarlalarda çocuklar bile çok çalışır” yazıyor.

Öyledir, hâlâ çalışırlar.

***

Kaynak: “The Agricultural Regions of Turkey,” Sirri Erinç and Necdet Tunçdilek. Geographical Review, Vol. 42, No. 2 (Apr., 1952), sayfa 187’de.


5Harfliler

Örgü Ören Beş Kız, Arnavutluk 1923

Bu fotoğrafı Library of Congress koleksiyonunda buldum. 1923′te Arnavutluk’ta çekilmiş. Frank ve Frances Carpenter Koleksiyonu’nda yer alıyor fotoğraf. Adını “Five girls knitting” koymuşlar: Örgü ören beş kız. Başka da bir bilgi yok hakkında. Ama fotoğrafın kendisi var.

Yerel kıyafetleriyle ilgili çok bilgi sahibi değilim, belki aramızdaki Arnavutlar yardım eder, fotoğrafın hangi bölgede çekildiği tahmin edilebilir. Kızların ellerinde ikiden daha fazla şiş var, çünkü çorap örüyorlar. En soldaki bitirmek üzere çorabı, sağdan ikincisi yeni başlamış, en soldaki ve muhtemelen yaşça en ufak olanı, sırıtmaktan olacak  pek bir iş çıkaramamış. Hepsinin kollarına geçirilmiş bezden torbaları var. Soldan ikinci ve üçüncünün boyları daha uzun, onların ayakları yere değiyor. Kalan ufaklar oturmuşlar. Masa değil, çit değil? Bu beş kızın böyle yanyana gelip örgü örüyor olması manalı olmadığından, belli ki fotoğrafçının marifeti gördüğümüz. Frank Carpenter neredeyse bütün hayatını yollarda fotoğraf çekerek geçirmiş birisi, muhtelif dergiler için yazılar da yazmış.

Şansımı zorlama pahasına: O gün hava rüzgârlı mıymış? Ortadaki kızın örtüsü başından düşmek üzere, hemen yanındakinin örtüsünün uçları da arkaya dönmüş. En sağdaki  ikisinin kardeş olma ihtimali var, yüzleri benziyor. Örtüsü düşmek üzere olan çok ciddi birisi, fotoğraf meselesinden de pek hoşlanmamış. En soldaki çok çalışkan birisi, umrunda değil fotoğraf, çorap bitmek üzere.

Ne güzel fotoğraf.